T?i Tr??ng Cherokee Immersion School ? Tahlequah, Oklahoma, nh?ng hành lang lu?n nh?n nh?p khi các em h?c sinh di chuy?n t? l?p h?c này sang l?p h?c k? ti?p. Tr??ng ng?n ng? chuyên sau này là m?t chi nhánh c?a Trung tam Ng?n ng? Durbin Feeling, gi?ng d?y cho các em h?c sinh t? m?m non ??n l?p tám và ??m nhi?m tr?ng trách ?ào t?o nên th? h? ng??i nói ti?ng Cherokee ti?p theo.
"Các em là nh?ng chi?n binh ng?n ng? th?c th?," Erlinda "Daksi" Soap, giáo viên l?p n?m t?i tr??ng chia s?. “S? m?nh c?a chúng t?i t?i Cherokee Nation và Trung tam Ng?n ng? Durbin Feeling là tìm ra các nhà l?nh ??o Cherokee t??ng lai, nh?ng ng??i s?n sàng chia s? và ti?p t?c phát tri?n ng?n ng? Cherokee.”
Hi?n nay, ch? có d??i 1.500 ng??i nói l?u loát ti?ng Cherokee trong t?ng dan s? h?n 480.000 ng??i Cherokee trên toàn th? gi?i. Apple ?? và ?ang h? tr? Cherokee Nation và ??i tác t?i ??i h?c Oklahoma City (OCU) trong n? l?c h?i sinh ng?n ng? và v?n hóa(chǎn). Th?ng qua Sáng Ki?n Giáo D?c C?ng ??ng, Apple ?ang giúp trang b? iPad và Mac cho giáo viên và h?c sinh nh? tu?i t?i Tr??ng Cherokee Immersion School và Tr??ng Trung H?c Sequoyah lan c?n.
"C?ng ngh? Apple mang l?i ?? cho phép chúng t?i th?c hi?n hoá m?i th? mà chúng t?i ?ang c? g?ng ??t ???c, ?ó là s? truy?n ti?p và h?i sinh c?a ng?n ng? và v?n hóa(chǎn) Cherokee, ??ng th?i c?ng ngh? ?ó c?ng ???c t?n d?ng ?? k?t n?i g?n g?i h?n v?i các b?n nh? ?ang h?c t?p t?i ?ay," Chuck Hoskin Jr., Tr??ng t?c c?a Cherokee Nation chia s?.
Các giáo viên nh? Soap, Tyler Teague, Jennie Pruitt và nhi?u giáo viên khác c?ng ?? ???c ch?n làm ??i s? c?ng ngh? th?ng qua sáng ki?n này. H? tham d? các khóa(chǎn) ?ào t?o do Apple và OCU t? ch?c ?? khám phá nh?ng ph??ng pháp k?t h?p sáng t?o và l?p trình vào ch??ng trình gi?ng d?y ?? có th? ti?p c?n th? h? tr? hi?u qu? h?n.
Trong l?p h?c c?a Soap, m?t chi?c g??ng khích l? b?n than ???c ??t ?? m? ??u cho ngày m?i, v?i các th?ng ?i?p b?ng ti?ng Cherokee nh? "T?i th?ng minh, t?i ???c yêu th??ng và t?i m?nh m?" ?? chào ?ón t?ng h?c sinh khi các em ??ng tr??c g??ng. Các em h?c sinh ?ang luy?n t?p cho Cherokee Language Challenge Bowl s?p di?n ra.
"Ban ??u các em t? vi?t t? v?ng lên gi?y b?ng bút chì, nh?ng gi? ?ay, các em có th? t? ghi am và h?c t? v?ng ? tr??ng và ? nhà," Soap cho bi?t.
Khi ghi am b?n than ??c t? v?ng trên iPad, các em h?c sinh có th? luy?n phát am t? tin h?n. “Trong ng?n ng? Cherokee, m?i am ti?t ??u r?t quan tr?ng,” Soap cho bi?t. “Ch? c?n phát am kh?ng ?úng m?t am ti?t thì b?n ?ang nói ra m?t t? hoàn toàn khác.”
Giáo viên Erlinda “Daksi” Soap gi?i thích h? ch? am ti?t Cherokee g?m 86 ky t?. Apple ??a ??y ?? h? am ti?t này lên bàn phím c?a Mac, iPad và iPhone ?? ng??i dùng d? dàng s? d?ng.
? cu?i hành lang, l?p h?c c?a Teague ?ang hoàn thi?n nh?ng b??c cu?i cho bài t?p k? chuy?n b?ng ho?t ?nh. Sau khi minh h?a cau chuy?n b?ng Keynote trên iPad, h?c sinh s? d?ng iMovie ?? ghi am b?n than k? cau chuy?n c?a mình. K? chuy?n là m?t ph?n quan tr?ng ?? truy?n ??t ng?n ng? và v?n hóa(chǎn) t? th? h? này sang th? h? khác. Nh?ng truy?n th?ng b?t ngu?n t? thiên nhiên c?ng là m?t ph?n quan tr?ng trong v?n hóa(chǎn) Cherokee. ?? hi?u r? c?ng d?ng ti?m n?ng c?a th?c v?t, bao g?m c? ??c tính ch?a b?nh c?a chúng, các em h?c sinh ?ang n? l?c thi?t k? m?t ?ng d?ng giúp nh?n di?n và ghi l?i th?ng tin v? các ch?ng loài khác nhau. Trong Keynote, các em ?ang t?o b?n nháp cho d? án ?ng d?ng này. Sau ?ó, các em thu th?p và chú thích hình ?nh t? m?i tr??ng ?? xay d?ng m?t m? hình h?c máy tùy ch?nh. Cu?i cùng, các em s? tích h?p t?t c? vào m?t ?ng d?ng b?ng Swift Playground c?a Apple.
"Keynote th?c s? h?u ích vì h?c sinh có th? thêm tên loài cay, hình ?nh c?a cay, ??ng th?i có th? ghi am gi?ng nói ?? t? mình phát am t? ?ó," Teague gi?i thích. “N?u t?i nói m?t t? theo cách c?a t?i trong l?p h?c và các em nói: '?, bà em kh?ng nói nh? v?y', t?i nói: 'V?y h?y ghi am cách bà em nói t? ?ó, vì bà là ng??i hi?u r? ng?n ng? này.'?Có s? khác bi?t trong ng?n ng? c?a chúng t?i vì ng? ?i?u ?óng vai trò quan tr?ng trong cách nói chuy?n c?a ng??i dan ? các c?ng ??ng khác nhau."
"Vi?c có th? g? ti?ng Cherokee trên iPad và s? d?ng h? ch? am ti?t này giúp chúng t?i thúc ??y kh? n?ng ??c vi?t," ?ng cho bi?t.
"iPad là m?t c?ng c? tuy?t v?i và mang tính ??t phá v?i t?t c? nh?ng ng??i tr?i nghi?m nó," Hoskin nói. "iPad th?c s? ??a m?i th? chúng t?i ?? dày c?ng xay d?ng ??n g?n h?n v?i th? h? tr? Cherokee."
T?i Tr??ng Trung h?c Sequoyah, m?t ch??ng trình chuyên sau m?i ?? ???c thi?t l?p dành cho h?c sinh t?t nghi?p t? Tr??ng Cherokee Immersion School. N? sinh n?m hai Olivia Daugherty ?? t?t nghi?p tr??ng ng?n ng? chuyên sau vào n?m 2024 và ti?p t?c h?c v? ng?n ng? c?ng nh? v?n hóa(chǎn) c?a mình trong l?p c?a Pruitt.
"T?i t?ng lo l?ng v? vi?c s? m?t ?i ng?n ng?, v?n hóa(chǎn) và c?ng ??ng c?a mình," Daugherty nh? l?i. "Nh?ng ?i?u t?i th?c s? yêu thích ? Sequoyah là h? có các l?p h?c ti?ng Cherokee, và ?ó là lúc t?i b?t ??u h?c ti?ng Cherokee giao ti?p."
Daugherty nh? l?i khi còn nh?, c? ?? h?c ???c ??i chút ng?n ng? và c? cách ?an lát. "Khi chúng t?i ?i d?o, b? t?i s? d?y t?i cách ??m b?ng ti?ng Cherokee, r?i chúng t?i c? th? luy?n cùng nhau. ?ng ch? y?u d?y t?i cách g?i tên các loài ??ng v?t," c? ?y chia s?. “Sau ?ó, b? m? cho t?i theo h?c ch??ng trình chuyên sau cùng ch? gái. K? t? ?ó, t?i lu?n c? g?ng hòa mình vào ng?n ng? này.”
Trong l?p h?c Cherokee giao ti?p h?m nay, Daugherty ?ang h?c ?an gi? cùng các b?c cao niên. Daugherty nói: "T?i dùng ngh? thu?t nh? m?t cách ?? th? hi?n ng?n ng? và v?n hóa(chǎn) c?a mình," Daugherty nói.
"M?i th? b?t ??u v?i cau chuy?n ngu?n g?c c?a chúng ta, ng?n l?a ??u tiên," Pruitt gi?i thích v? bài h?c m? ??u trong l?p ?an lát c?a c? ?y. “Chúng ta c?n l?a. Trong cau chuy?n ???c k?, nhi?u loài v?t khác nhau ?? ???c c? ?i và cu?i cùng, nh?n n??c là sinh v?t l?y ???c ng?n l?a và mang nó tr? v?. Nó làm ???c ?i?u ?ó b?ng cách d?t m?t cái gi?.”
V?i Daugherty, vi?c th?c hành này g?i nh? v? th?i th? ?u c?a c?. Khi h?c ?an lát và làm g?m t? nh?ng ng??i ph? n? l?n tu?i, h? s? k? cho c? nghe các cau chuy?n c?a h?. Daugherty nói: "?ó gi?ng nh? s? s? chia ky ?c h?n b?t c? ?i?u gì khác."
Sau khi chia s? cau chuy?n v? ngu?n g?c, Pruitt yêu c?u h?c sinh ?i quanh tr??ng và nhà ?? ch?p ?nh nh?ng chi?c gi? b?ng iPad. Sau ?ó, nh?ng b?c ?nh ???c dùng làm tài li?u tham kh?o ?? h?c sinh thi?t k? gi? c?a riêng mình b?ng Freeform trên iPad.
"iPad m? ra nhi?u kh? n?ng cho vi?c ghi am và quay video, d?y tr? k? n?ng làm podcast, c?ng nh? h??ng d?n h?c sinh dùng Keynote ?? vi?t báo cáo," Pruitt nói. "Th?t tuy?t khi có th? s? d?ng ng?n ng? c?a mình, ph?ng ch? Cherokee trên iPad, ??ng th?i thêm v?n b?n vào video và các b?n am thanh."
Trong phòng thí nghi?m STREAM (khoa h?c, c?ng ngh?, nghiên c?u, k? thu?t, ngh? thu?t và toán h?c), nh?ng chi?c váy ruy b?ng ???c treo trên giá qu?n áo, cùng v?i máy tính Mac, máy in kh? l?n và máy may. H?c sinh ?ang s? d?ng iPad và Apple Pencil ?? thi?t k? váy c?a riêng mình tr??c khi may th? c?ng. Phòng thí nghi?m này c?ng ??ng th?i là phòng thu cho podcast Stories of Sequoyah do h?c sinh v?n hành. Giáo viên Melissa Fourkiller ?ang h? tr? m?t nhóm h?c sinh th?c hi?n bu?i ph?ng v?n Sam Horsechief, m?t b?c tr??ng b?i trong c?ng ??ng ?? c? v?n cho nhà tr??ng t? n?m 1987. Các em ?ang ghi am và ch?nh s?a am thanh cho m?t t?p s?p phát hành.
Fourkiller nói: "Trong l?p STREAM, các ho?t ??ng may vá, k? chuy?n và truy?n th?ng s? lu?n k?t h?p v?i nhau. H?c sinh t?o ra nh?ng v?t ph?m truy?n th?ng trong khi tìm hi?u y ngh?a v?n hóa(chǎn) ??ng sau, ??ng th?i s? d?ng các c?ng c? c?a Apple nh? GarageBand trên máy Mac ?? s?n xu?t các podcast nh?m gìn gi? và chia s? các cau chuy?n v? Cherokee m?t cách tran tr?ng. Th?ng qua nh?ng d? án này, các em phát tri?n kh? n?ng sáng t?o, c?ng tác và gi?i quy?t v?n ??, ??ng th?i h?c cách s? d?ng c?ng ngh? m?t cách có m?c ?ích.”
Bryan Warner, Phó Tr??ng t?c c?a Cherokee Nation kiêm c?u giáo viên, cho bi?t: "N?u kh?ng có các s?n ph?m c?a Apple và nh?ng ?i?u chúng t?i ?ang làm h?m nay, chúng t?i s? kh?ng th? ch?ng ki?n ng?n ng? này phát tri?n nhanh nh? v?y."
Xuyên su?t l?ch s? c?a mình, k? chuy?n và c?ng ngh? lu?n là hai y?u t? g?n li?n v?i ng??i Cherokee. ???c t?o ra h?n 200 n?m tr??c b?i m?t chi?n binh Cherokee tên là Sequoyah, h? ch? am ti?t vi?t này là m?t c?ng c? ??t phá, giúp ng?n ng? l?n ??u tiên có th? ???c ghi chép và truy?n ??t d??i d?ng v?n b?n. Sequoyah ?? t?o ra 86 ky t? ?? bi?u th? các am, ho?c am ti?t, trong ng?n ng? nói. ?i?u này ?? m? ???ng cho t? báo in song ng? ??u tiên c?a qu?c gia, và g?n ?ay h?n là bàn phím trên các thi?t b? Mac, iPad và iPhone c?a h?c sinh.
“M?t ph?n r?t l?n ?? tr? thành ng??i Cherokee là ??m b?o nh?ng ?i?u nh? ng?n ng? và v?n hóa(chǎn) có th? t?n t?i và ti?p n?i,” Roy Boney Jr., m?t ngh? s? Cherokee t?ng làm vi?c v?i các k? s? Apple ?? ??a h? ch? am ti?t lên Mac, iPad và iPhone cho bi?t.?? các th? h? tr??c, ng?n ng? ???c truy?n l?i m?t cách t? nhiên.
“Vi?c có h? ch? am ti?t trên iPhone hay máy Mac th?c s? ??a chúng t?i nh? quay ng??c th?i gian,”?Hoskin nói. “Tr??c ?ay, nó gi?ng nh? ch? t?n t?i trong nh?ng cu?n sách s?. Còn gi? ?ay, nó ??t nhiên tr? thành c?ng ngh? hàng ??u trên ?i?n tho?i c?a chúng t?i. T?i ngh? ?ó m?i là s?c m?nh th?c s?.”
S?c m?nh ?ó gi? ?? n?m trong tay nh?ng chi?n binh ng?n ng? nh? Daugherty.
"Cháu gái t?i là ng??i nói ng?n ng? này nh? ng?n ng? m? ??. Con bé là m?t trong s? nh?ng ng??i dùng ti?ng Cherokee nh? ti?ng m? ?? sau m?t th?i gian r?t dài," Daugherty nói.?
Chia s? bài vi?t
Media
-
V?n b?n c?a bài vi?t này
-
Hình ?nh trong bài vi?t này